Header Decor
Section Header Decor

อัครภิรักษศิลปิน

Patroness of Thai Arts

1

คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม ขอพระราชทานถวายพระราชสมัญญา "อัคราภิรักษศิลปิน" ซึ่งมีความหมายว่า "ศิลปินยิ่งใหญ่ผู้ปกปักรักษางานศิลปะ"แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เมื่อปี พ.ศ. 2555 เพื่อเฉลิมพระเกียรติ และสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจนานัปการ ในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู รักษา สร้างสรรค์ ส่งเสริม สืบทอด และพัฒนามรดกทางศิลปะของแผ่นดิน ให้เจริญรุ่งเรืองอย่างต่อเนื่อง

2

งานศิลปาชีพ

subtitle-decor

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีสายพระเนตรที่เฉียบคมในการพิจารณางานประณีตศิลป์ต่าง ๆ และทรงทุ่มเทพระกำลังในการส่งเสริมงานศิลปะแขนงต่าง ๆ ไว้เพื่อเป็นสมบัติของแผ่นดิน ทั้งยังทรงส่งเสริมให้เกษตรกรใช้เวลาว่างจากการทำการเกษตร มาฝึกทำงานฝีมือ เพื่อสร้างรายได้และสามารถขจัดความยากจนได้

  • พ.ศ. 2519 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เพื่อช่วยแก้ปัญหาปากท้องของราษฎรให้มีรายได้เพิ่ม มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และเพื่ออนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมที่เป็นภูมิปัญญาไทยไม่ให้สูญหาย
  • พ.ศ. 2521 ทรงตั้งโรงฝึกศิลปาชีพสวนจิตรลดา และยกสถานะขึ้นเป็น "สถาบันสิริกิติ์" เมื่อ พ.ศ. 2553 เพื่อสนับสนุนกิจการของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ใช้เป็นศูนย์กลางการเรียนการสอนงานศิลปะไทยเพื่อช่วยสร้างชีวิตที่ดีขึ้นให้แก่ราษฎร ซึ่งมีพระราชดำรัสไว้ว่า

ข้าพเจ้านั้นภูมิใจเสมอมาว่า คนไทยมีสายเลือดของช่างฝีมืออยู่ทุกคน ไม่ว่าจะเป็นชาวไร่ชาวนา หรือมีอาชีพใด อยู่สารทิศใด คนไทยมีความละเอียดอ่อน และฉับไวต่อการรับศิลปะทุกชนิด ขอเพียงแต่ให้เขามีโอกาสได้เรียนรู้และฝึกฝน เขาก็จะแสดงความสามารถออกมาให้เห็นได้...

พระราชดำรัส พระราชทานแก่คณะบุคคลต่าง ๆ ที่เข้าเฝ้าฯ ถวายพระพรชัยมงคล ในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา วันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2532

งานศิลปาชีพ

subtitle-decor

เมื่อ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี กราบบังคมทูลว่า การแสดงโขนค่อนข้างซบเซา ไม่มีคนดูเลย จึงมีพระราชดำรัสว่า "ถ้าไม่มีใครดู แม่จะดูเอง"และโปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดแสดงโขนในการต้อนรับพระราชอาคันตุกะในวาระต่าง ๆ ทั้งมีพระราชเสาวนีย์ให้ศึกษาเรื่องการแต่งหน้าและเครื่องแต่งกายโขนให้คงความงดงามตามแบบโบราณ รวมถึงการออกแบบการฉาก และการใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยในการจัดการแสดง กระทั่งมีการแสดงโขนเรื่อง "รามเกียรติ์ ชุด ศึกพรหมาศ" ถวายทอดพระเนตรครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2550 และมีการจัดแสดงต่อเนื่องสืบมาจนถึงปัจจุบัน เป็นการสืบสานศิลปวัฒนธรรมไทย ทั้งงานศิลปกรรม งานหัตถศิลป์ หัตถกรรม กระทั่ง พ.ศ. 2561 องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) ยกย่องให้ "โขน" เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติ

ถ้าไม่มีใครดู แม่จะดูเอง

3

จารึกไว้ ณ มหิดล

แสงแรกพระบารมี

พระเมตตาแผ่ไพศาล

อัครภิรักษศิลปิน

ภูษาศิลป์แห่งแผ่นดินสยาม

นิทรรศการเนื่องในวันพระราชทานนามมหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2569

นิทรรศการ "สายธารพระเมตตาบรมราชินีนาถ"

โดย ฝ่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์

หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล

© 2026 Mahidol University Archives and Museums, All right Reserved

ร่วมประเมินนิทรรศการ