ประสูติ

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 7 ธันวาคม พุทธศักราช 2521 เวลา 8 นาฬิกา 51 นาที 32 วินาที ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ทรงเป็นพระราชธิดาพระองต์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และทรงเป็นพระราชนัดดาพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร กับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

พระอิสริยยศ

ในวันพฤหัสบดีที่ 11 มกราคม พุทธศักราช 2522 ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ตั้งการพระราชพิธีสมโภชเดือนและขึ้นพระอู่ และพระราชทานพระนามแด่พระเจ้าหลานเธอ ในสมเด็จพระบรมโอราสธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ตามทองคำแท่งลงอักษรพระราชทานนามว่า พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา (อันมีความหมายว่า สว่างด้วยเกียรติ ด้วยคุณ ที่ประเสริฐดังเพชร)

ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระบรมชนกนาถเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ และประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกแล้ว จึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สถาปนาและเฉลิมพระนาม พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา พระราชธิดาพระองค์ใหญ่ เป็น สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กับพระราชทานเครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่ง มหาจักรีบรมราชวงศ์ เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พุทธศักราช 2562

และในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว วันที่ 28 กรกฎาคม ปีเดียวกันนั้น โปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สถาปนา สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี ขึ้นเป็นเจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายใน มีพระนามตามที่จารึกในพระสุพรรณบัฏว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา กับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์

การศึกษา

เมื่อครั้งทรงพระเยาว์ ได้ทรงศึกษาในระดับอนุบาล ประถมศึกษา และมัธยมศึกษาตอนต้น ณ โรงเรียนราชินี จากนั้นเสด็จไปทรงศึกษาต่อชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 4 ณ โรงเรียนฮีธฟิลด์ ประเทศอังกฤษ และทรงกลับมาศึกษาต่อในระดับมัธยมศึกษา ปีที่ 5 - 6 ณ โรงเรียนจิตรลดา

ในระดับอุดมศึกษา ทรงสำเร็จการศึกษาจากสองสถาบัน ได้แก่ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยทรงได้รับเกียรตินิยมอันดับสอง และสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช โดยทรงได้รับเกียรตินิยมอันดับหนึ่ง จากนั้นเสด็จไปทรงศึกษาต่อยัง ณ มหาวิทยาลัยคอร์แนล ประเทศสหรัฐอเมริกา ในหลักสูตรนิติศาสตร์มหาบัณฑิต (LL.M.) และนิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต (J.S.D.) ในขณะที่ทรงศึกษาระดับปริญญาเอกอยู่นั้น ทรงศึกษากฎหมายจากสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาคู่กันไปด้วย กระทั่งทรงสำเร็จการศึกษาทั้งดุษฎีบัณฑิต และเนติบัณฑิตไทย พร้อมกันในปี พุทธศักราช 2548

มหาวิทยาลัยมหิดลได้ขอประทานถวายปรัชญาดุษฎีบัณฑิตดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาอาชญาวิทยา การบริหารงานยุติธรรมและสังคม ประจำปีการศึกษ 2551 โดยเสด็จเข้ารับพระราชทานปริญญาบัตรจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในวันที่ 6 กรกฎาคม พุทธศักราช 2552 ณ อาคารชุมพรเขตอุดมศักดิ์ หอประชุมกองทัพเรือ